30 juni 2026

Hoe zorg je ervoor dat iedere leerling optimaal kan deelnemen aan loopbaanoriëntatie en sollicitatietrainingen?  

Die vraag stond centraal in ons onderzoek naar de aansluiting van het lesmateriaal voor leerlingen in het praktijkonderwijs (PrO), internationaal schakelonderwijs (ISK) en voortgezet speciaal onderwijs (VSO). De uitkomst: nieuw lesmateriaal dat beter aansluit bij hun behoeften, leerstijl en belevingswereld.
Jaarlijks bereiken we ongeveer 7.500 leerlingen uit het praktijkonderwijs, ISK en speciaal onderwijs. Toch kwamen er vanuit scholen, vrijwilligers en JINC-collega’s steeds vaker signalen dat het bestaande lesmateriaal van projecten zoals Sollicitatietraining, Bliksemstage en Carrière Coach niet altijd aansloot bij deze doelgroep.

Wat leerlingen, docenten en experts zeggen

Om antwoord te krijgen op die vraag startte we in 2025 een uitgebreid onderzoek. Het team combineerde deskresearch met praktijkervaringen van JINC-collega’s en voerde gesprekken met leerlingen, docenten en experts.
In totaal werden 26 leerlingen, 9 docenten en 7 experts geïnterviewd. Daarnaast werden verschillende scholen bezocht om te observeren hoe leerlingen leren, informatie verwerken en reageren op bestaande lesmaterialen.
De conclusie was helder: veel onderdelen van het materiaal sluiten onvoldoende aan bij leerlingen die moeite hebben met lezen en taalverwerking.

De negen ontwerpprincipes voor lesmateriaal

Uit de gesprekken kwam naar voren dat leerlingen vaak afhaken wanneer informatie te talig of abstract wordt aangeboden. Ook bleek dat veel jongeren beter leren door te doen dan door te luisteren.
Op basis van alle inzichten formuleerde we negen ontwerpprincipes voor toegankelijk lesmateriaal:

• Sluit aan bij de leefwereld van jongeren.
• Gebruik eenvoudige, begrijpelijke taal.
• Maak meer gebruik van beeld en visuele ondersteuning.
• Werk met een duidelijke en herkenbare structuur.
• Zorg voor afwisseling in werkvormen.
• Neem voldoende tijd voor verwerking en uitleg.
• Betrek docenten actief bij de uitvoering.
• Maak leren speelser en actiever.
• Houd ook in de projectorganisatie rekening met de doelgroep.

Deze principes vormen vanaf nu de basis voor de verdere ontwikkeling van lesmateriaal binnen JINC.

Van inzicht naar actie

Onderzoek is pas waardevol als het leidt tot verbetering. Daarom ontwikkelde we op basis van de resultaten volledig nieuw lesmateriaal voor de projecten Sollicitatietraining, Bliksemstage en Carrière Coach.

Het materiaal is specifiek ontworpen voor leerlingen in het praktijkonderwijs, maar kan ook worden ingezet voor leerlingen uit het ISK en VSO wanneer dat beter aansluit bij hun niveau en behoeften.

De nieuwe aanpak helpt jongeren op een laagdrempelige manier na te denken over vragen als:

• Waar ben ik goed in?
• Welk werk past bij mij?
• Hoe presenteer ik mezelf?
• Hoe bereid ik me voor op een sollicitatiegesprek?

Daarnaast zijn nieuwe werkboeken, docenthandleidingen, observatieformulieren en interactieve werkvormen ontwikkeld.

Getest in de praktijk

Voordat het materiaal landelijk beschikbaar werd gemaakt, testte JINC het op verschillende praktijkscholen. Samen met de vestigingen Midden-Nederland en Brabant-Limburg werden pilots uitgevoerd waarin leerlingen, docenten en betrokken collega’s feedback gaven op de nieuwe materialen.
De lessen uit deze pilots zijn verwerkt in de definitieve versie.

“Het ziet er goed uit: een moderne vormgeving, een duidelijke lay-out en heldere uitleg. De inhoud is overzichtelijk ingedeeld in kleine stappen per onderdeel, vooral bij de cv en de motivatiebrief. Ook is het prettig dat er voor elke les een apart boekje is.”

Meer kansen voor iedere jongere

Met de introductie van het nieuwe lesmateriaal zette we een volgende stap in het toegankelijk maken van haar projecten voor alle jongeren.
Door beter aan te sluiten bij de manier waarop leerlingen leren, begrijpen en ervaren, kunnen meer jongeren actief deelnemen aan de projecten en profiteren van waardevolle ervaringen op weg naar hun toekomst.
Want gelijke kansen beginnen bij onderwijs en begeleiding die écht aansluiten bij de leerling.